Dzieje Starożytności
   
 
  Rzym

                                     Bogowie Rzymu

W życiu Rzymian religia odgrywała bardzo istotną rolę, jednakże kult religijny odbiegał znacznie od tego, co znamy z czasów współczesnych. Religia Rzymian nie troszczyła się ani o zbawienie człowieka, ani nie wyznaczała granic moralnych – miała przede wszystkim znaczenie polityczne. Przedmiotem troski, nie była jednostka, ale „res publica”. Najważniejsza sprawą było dotrzymywanie terminów rytuałów i ofiar, których wypełnienie – według wierzeń – przynosiło państwu pomyślność, a zaniechanie mogło pociągnąć gniew bogów.

Kult grecki w religii Rzymu


Oficjalny kult był połączeniem greckiej mitologii z praktykami religijnymi, wywodzącymi się z wczesnej tradycji rzymskiej. Jednak pierwotna religia rzymska zasadniczo różniła się
od greckiej.
Trzeźwo myślący Rzymianie, których fantazja nie była w stanie stworzyć żadnego wielkiego dzieła, nie znali nawet mitologii. Ich bogowie byli mdli, nieokreśleni, mieli w sobie mało życia. Nie łączyły ich też ze sobą żadne więzy rodzinne, a więc stanowili całkowite przeciwieństwo bogów greckich. Bogowie Rzymscy nie mieli też żadnych imion. Określały ich jedynie przydomki, wywodzące się często od zakresu ich władzy i możliwości działania. Nie otaczały ich żadne legendy i właśnie z tego powodu Rzymianie w starożytnym świecie uchodzili za najpobożniejszy z narodów. Sami Grecy podziwiali ich religię, która nie posiadała mitów, uwłaczających czci i godności bóstw.

Rzymianie i etruscy bogowie


Zanim jednak Rzymianie zetknęli się bezpośrednio z Grekami, którzy tak wielki wpływ wywarli na późniejsze kształtowanie się ich pojęć religijnych, inny lud dał odczuć Rzymianom swoja wyższość umysłową i religijną. Byli to Etruskowie.
O bogach etruskich nie można powiedzieć zbyt wiele. Dominująca rolę zajmowały trzy bóstwa: Tini – bóg piorunów w rodzaju Jowisza, Uni – bogini królowa, podobna do Junony
i skrzydlata bogini Menrfa – odpowiadająca łacińskiej Minerwie, a więc wziąwszy razem, prototyp słynnej trójcy kapitolińskiej.
Etruskowie czcili do przesady dusze zmarłych, jako istoty żądne krwi i okrutne. Na grobach zabijali ludzi na ofiarę i pierwsi dali Rzymowi przykład walk gladiatorów, które
w początkach były objawem kultu zmarłych. Etruskowie przenieśli również na podatny, rzymski grunt naukę o zjawiskach nadprzyrodzonych.

Kult bóstw natury


Praktyki religijne w starożytnym Rzymie wykraczały daleko poza przyjęte normy.
W Cesarstwie było miejsce dla wszelkiego rodzaju wierzeń, o ile nie powodowały one zakłócenia porządku publicznego i nie odciągały ludzi od oficjalnej religii. Wieśniacy
z reguły pielęgnowali sięgające niepamiętnych czasów kult bóstw natury, mieszkańcy miast podatni byli bardziej na nowe mody religijne, a ludzie wykształceni przejmowali pewne elementy i bogów religii greckiej i przewodniczyli oficjalnym obrzędom.
Każdy ród i każda rodzina w określonych sytuacjach życiowych takich jak: narodziny, zawarcie małżeństwa, choroba czy śmierć, składały stosowane ofiary własnym bóstwom domowym. W każdym domu znajdowała się kapliczka, a wizerunki przedstawiające rozmaitych bogów stały też na każdym rogu ulicy.

Jak czczono bogów w starożytnym Rzymie?


Wszystko, co w Rzymie wiedziano o bogach streszczało się właściwie w jednym – w tym, jak ich czcić należy i kiedy można wzywać ich pomocy. Doskonale opracowany system ofiar
i obrzędów wypełniał całe religijne życie Rzymian.
Rzymianie, bowiem wyobrażali sobie, że bogowie są jak pretorzy i wobec nich, tak jak wobec sędziów przegrywa ten, kto nie zna lub nie rozumie rządzących praw i nie stosuje się do nich. Nawet religia musiała być podporządkowana urzędowym formalnościom. Istniały, więc specjalne księgi, w których przewidziano praktycznie każdą sytuację i które zawierały modlitwy na wszelkie okoliczności. Przepisy te musiały być przestrzegane, a lada przeoczenie niweczyło błogie skutki służby bożej.
Rzymianie, jako pobożni ludzie trwali w ciągłej obawie, że nie spełnią dobrze nakazanych obrzędów. Dlatego też najmniejsze opuszczenie w modlitwie, nagła przeszkoda w religijnym tańcu, czy też mało istotny ruch prowadziły do tego, że Rzymianie powtarzali obrzęd jeszcze raz. Bywało i tak, że jeden obrzęd powtarzany był nawet trzydziestokrotnie, dopóki nie wypadł zadawalająco. Przy odprawianiu modlitw błagalnych kapłan musiał uważać
na to, co mówi, i niczego nie pominąć, ani nie przekręcić. Dlatego też, kto inny czytał,
a kapłan dopiero potem powtarzał. Czytający miał także pomocnika, który kontrolował czy wszystko wykonywane jest poprawnie i zgodnie z rytuałem. W uroczystościach brał także udział sługa kapłański, który pilnował, aby wszyscy obecni zachowywali milczenie,
a jednocześnie trębacz dął w trąbę, aby zgromadzeni nie słyszeli nic innego poza słowami modlitwy.

Najważniejsi bogowie i boginie Rzymu


Oficjalnie Rzymianie uznawali dwunastu bogów greckich, którym nadali imiona rzymskie. Wśród nich znaleźli się: Jowisz – Zeus, Junona – Hera, Minerwa – Atena, Mars – Ares, Diana – Artemida, Merkury – Hermes, Neptun – Posejdon, Westa – Hestia, Wulkan – Hefajstos, Ceres – Demeter, Wenus – Afrodyta, Apollo – Apollo.
W III wieku p.n.e., gdy Rzymianie wprowadzili kult greckich bogów olimpijskich pod imionami rzymskimi, bogowie zyskali ludzką postać. Największym szacunkiem wśród bóstw państwowych cieszyła się trójca kapitolińska – Jowisz, Junona i Minerwa. Wśród bóstw prywatnych lary i penaty, czyli bóstwa domowe, many – czyli dusze przodków i bogini ogniska domowego – Westa.

Jowisz – Junona - Minerwa


Jowisz miał wiele wspólnego z greckim bogiem Zeusem. Uznawany był on za boga światłości, pana wszelkich zjawisk niebieskich. Według wierzeń to on zsyłał deszcz
i nawiedzał Rzym suszami. Jego bronią był piorun, a grom uważano za objaw złej lub dobrej woli Jowisza. Była to kara lub wskazówka. Miejsce, gdzie uderzył piorun było dla Rzymian święte i otaczano je szczególna czcią. Bóg ogni niebieskich był również uważany za boga wojny. Rzymianie widzieli w nim sojusznika, którego pomoc daje zwycięstwo. Każdy wódz przed wyruszeniem na wojnę modlił się w świątyni Jowisza, prosząc o zwycięstwo. Tryumf nad wrogiem zamieniał się w uroczystość ku czci Jowisza. Przede wszystkim był to akt religijny, akt czci i wdzięczności względem najdostojniejszego patrona narodu rzymskiego.
Junona pod wpływem Greków uznana została - tak jak Hera, na której Rzymianie się wzorowali – za żonę Jowisza i królową bogów. Była uosobieniem idealnej żony i matki.
W dniu 1 marca, który przez Rzymian uznawany był za dzień urodzin Marsa, kobiety obchodziły święto Jukony, zwane Matronalia. Wtedy też składano ofiary za pomyślność związków małżeńskich, mężowie obdarowywali swoje żony, a panie domu wydawały ucztę dla niewolników.
Inaczej rzecz się miała z Minerwą, która była dawnym bóstwem italskim. Jej imię oznaczało siłę duchową, stąd uważano ją za opiekunkę sztuki i rzemiosła, podobnie jak grecką Atenę. Jednak nigdy Minera nie nabrała takiego znaczenia w mitologii rzymskiej, jak opiekunka Aten, chociaż niewątpliwie była jednym z najważniejszych bóstw.

Opiekuńcza Westa i wojowniczy Mars


Rzymianie uznawali Westę za boginię domowego ogniska. Jej greckim odpowiednikiem była Hestia. Jednak pod jej opieką znajdowały się także poszczególne miasta i wsie, tak, więc ostatecznie opiekowała się ona całym państwem. Postrzegano ją więc, jako opiekunkę całego narodu rzymskiego. Wyobrażeniem bogini Westy był ogień, który palił się wewnątrz świątyni Westy, wzniesionej na Palatynie, w kształcie okrągłej szopy. Święto Westy obchodzono
w dniu 9 czerwca. W tym dniu, do świątyni bogini, udawały się kobiety, które
w dzbanuszkach i miskach, znosiły jej pożywienie. Oprócz tego, dokonywano również złożenia ofiary z osła - zwierzę to było poświęcone bogini - a piekarze i młynarze przyozdabiali swoje osiołki, słodkimi łańcuszkami bułeczek.
Mars należał do najstarszych bóstw italskich. Był uznawany za ogólnoitalskiego boga wojny. Jego imię, należy tłumaczyć jako męską siłę, czy też stwarzającą życie. Był również opiekunem roślin, zapewniającym ich wzrost. Bogiem, który wskrzesza naturę do życia.
I właśnie taka była jego pierwotna funkcja. Dodać należy, że Mars był początkowo bóstwem opiekuńczym osady rolniczej na Palatynie. Greckim odpowiednikiem Marsa była Ares.

Bogowie ziemi, pól, lasów i źródeł


Najdostojniejszym z bóstw ziemskich była prastara bogini pola uprawnego, Tellus Mater – Matka Ziemia, która przejmuje ziarno rzucane z ręki siewcy i pozwala mu kiełkować
w żyznej glebie. Obok dostojnej Matki Ziemi istniała podrzędniejsza bogini Ceres, patronka urodzajów. Opiekunką ogrodów warzywnych, dobrym duchem dyni, grochu i pietruszki była Wenus, która stała się później panią wiosny, kwiatów i wszelkiego uroku natury. Diana była boginią kwitnącej przyrody, panią zielonych gajów, opiekunka zwierząt. Jak przystało
na Rzymiankę była boginią stateczną i poważną. Na czele bóstw wodnych stał zaś Posejdon, którego Rzymianie, podobnie jak Grecy Neptuna, przedstawiali z trójzębem, jako władcę morza. Na początku pełnił on jednak tylko rolę boga chmur lub deszczu.

Brak własnej religii


Rzymianie dość szybko zatracili własną, pierwotna religię i poddali się wpływom kultowym innych państw, głównie hellenistycznej Grecji, z której zaczerpnęli najwięcej wzorców. Jednak rzymska religia zmieniała się tak szybko, że trudno było za nią nadążyć. Obok bóstw hellenistycznych występował kult cesarski, czy tez kulty misteryjne – Dionizosa, Kybele, Mitry, Izydy czy Ozyrysa, które przybyły do Rzymu z Azji Mniejszej. Podatni na wpływy Rzymianie chłonęli każdy z nich w poszukiwaniu najlepszej z wiar.




Bogowie rzymscy
imię (imiona) odpowiednik grecki uwagi
Amor - Kupid, Kupidyn Eros bóg miłości i namiętności seksualnej
Bachus Dionizos bóg płodnych sił przyrody, wina i winnej latorośli
Eskulap Asklepios opiekun sztuki lekarskiej
Geniusz   półboska, śmiertelna istota, która obdarza mężczyznę płodnością, kieruje jego losem, przynosi szczęście lub niepowodzenie
Honor, Honos   bóg będący personifikacją pojęć moralnych - honoru i czci
Janus   wiązany był z bramami (domów lub miast), wszelkim początkiem i końcem
Jowisz - Jupiter Zeus władca bogów i najwyższy bóg w panteonie, pan Niebios i Ziemi
Kwirynus   jeden z pięciu najważniejszych bogów, był bogiem kwirytów (Quirites), tzn. zbrojnych Rzymian
Mars Ares bóg wojny
Merkury Hermes bóg handlu, zysku i kupiectwa; także złodziei i celników, posłaniec bogów
Mitra Apollo lub Helios bóg wedyjski, którego kult przyjął się także w Rzymie
Momus   syn Nocy, bóg żartów, kpin, drwin i niezasłużonej krytyki
Neptun Posejdon bóg wód, chmur i deszczu
Orkus,Pluton Hades bóg świata zmarłych
Pilumnus   był bóstwem przyrody, bratem Picumnusa, dbał on o zdrowie i prawidłowy wzrost dzieci
Picumnus   był bogiem płodności, rolnictwa, małżeństwa i dzieci, identyfikuje się go ze Sterquilinusem.
Saturn Kronos bóg rolnictwa i zasiewów
Sol Helios bóg światła i powietrza
Somnus [1] Hypnos bóg snu
Sterquilinus   był bogiem użyźniania ziemi, utożsamiany z Picumnusem lub Saturnem
Terminus   bóg granic państwowych i granic między prywatnymi posiadłościami
Virtus   bóg będący personifikacją odwagi
Wulkan Hefajstos bóg wulkanów oraz kowalstwa
Boginie rzymskie
Aurora Eos bogini jutrzenki
Bellona Enyo bogini wojny, żona lub siostra Marsa
Ceres (mitologia) Demeter bogini wegetacji i urodzajów
Concordia   bogini zgody i harmonii
Diana Artemida bogini księżyca, narodzin i łowów
Discordia Eris bogini zamętu, niezgody i chaosu
Furie Erynie bóstwa chtoniczne, demony świata podziemnego
Fauna   bogini płodności i urodzaju, identyfikowana z Mają
Flora Chloris bogini roślinności wiosennej w stadium kwitnienia
Fortuna Tyche bogini kierująca ludzkimi losami
Gracje - Daino, Pefredo i Enio Charyty boginie wdzięku, piękności i radości
Iustitia Temida bogini będąca personifikacją sprawiedliwości
Izyda utożsamiana z grecką Demeter egipska bogini, której kult przyjął się również w Rzymie
Junona Hera małżonka Jowisza
Luna Selene bogini księżyca
Minerwa Atena bogini mądrości, nauki, sztuki i literatury
Ops Rea bogini płodności i zamożności, siostra i małżonka Saturna
Pax Ejrene bogini pokoju
Salus Hygieja, Higieja bogini będąca personifikacją zdrowia i bezpieczeństwa
Wenus Afrodyta bogini miłości
Westa Hestia bogini ogniska domowego i państwowego
Wiktoria Nike bogini zwycięstwa i chwały




                                          
Cesarze



Dynastia julijsko-klaudyjska
Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Oktawian August 27 p.n.e.-14 n.e. 63 p.n.e.-14 n.e. wnuk siostry Juliusza Cezara, Julii
Tyberiusz 14-37 42 p.n.e.-37 syn Liwii Druzyllii z jej pierwszego małżeństwa, przybrany syn Oktawiana Augusta
Kaligula 37-41 12-41 syn Germanika i Agrypiny Starszej
Klaudiusz 41-54 10 p.n.e.-54 syn Druzusa Starszego i Antonii Młodszej
Neron 54-68 37-68 syn Agrypiny Młodszej

Rok czterech cesarzy [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci
Galba czerwiec 68 - styczeń 69 n.e. 3 p.n.e.-69
Oton styczeń 69 - kwiecień 69 32-69
Witeliusz kwiecień 69 - grudzień 69 15-69

Dynastia Flawiuszów [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Wespazjan 69-79 9-79  
Tytus 79-81 39-81 syn Wespazjana
Domicjan 81-96 51-96 syn Wespazjana, brat Tytusa Flawiusza

Dynastia Antoninów - "Pięciu dobrych cesarzy" [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Nerwa 96-98 30-98  
Trajan 98-117 53-117 adoptowany przez Nerwę
Hadrian 117-138 76-138 adoptowany przez Trajana
Cejoniusz Kommodus 136-138 -138 Cezar, adoptowany przez Hadriana
Antoninus Pius 138-161 86-161 adoptowany przez Hadriana
Marek Aureliusz 161-180 121-180 adoptowany przez Antonina Piusa
Lucjusz Werus 161-169 130-169 współcesarz z Markiem Aureliuszem, syn Cejoniusza Kommodusa
Kommodus 180-192 161-192 syn Marka Aureliusza

Dynastia Sewerów lub Syryjska [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Pertynaks styczeń 193 - marzec 193 126-193  
Dydiusz Julian marzec 193- czerwiec 193 133-193  
Pescenniusz Niger 193-194 135-194 uzurpator na Wschodzie
Klodiusz Albin 195-197 140/150-197 uzurpator w Brytanii i Galii
Septymiusz Sewer 193-211 145-211  
Geta 211-212 189-212  
Karakalla 211-217 188-217  
Makrynus 217-218 164-218  
Diadumenian 218-218  ?-218 syn Makrynusa
Heliogabal 218-222 204-222  
Aleksander Sewer 222-235 208-235  

Kryzys w III wieku [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Maksymin Trak 235-238 182/183-238  
Werus Maksymus 236-238 216 -238 syn Maksymina Traka, cezar
Kwartynus 235-235  ?-235 uzurpator
Gordian I 238-238 158/159-238 współrządził z synem Gordianem II
Gordian II 238-238 192-238 syn i koregent Gordiana I
Balbin 238-238  ?-238 współcesarz z Pupienem
Pupien 238-238 ok. 164-238 współcesarz z Balbinem
Gordian III 238-244 225-244 wnuk Gordiana I
Sabinian 240-240  ?-240 uzurpator
Filip I Arab 244-249 204-249  
Filip II 247-249  ?-249 syn Filipa Araba
Silbannacus 244-249  ?-249 uzurpator
Pacatianus 248-248 (?)  ?-248 (?) uzurpator w Mezji
Jotapian 248-248  ?-248 uzurpator w Kapadocji
Sponsjan 244-249  ?-249 uzurpator
Trajan Decjusz 249-251 190-251  
Gajusz Juliusz Pryskus 250-250  ?-250 brat Filipa Araba, uzurpator w Filipopolu
Juliusz Walens 250-250  ?-250 uzurpator
Herenniusz 251-251  ?-251 syn Decjusza
Hostylian 251-251  ?-251 syn Decjusza
Trebonian Gallus 251-253 206-253  
Woluzjan 251-253  ?-253 syn Treboniana Gallusa
Emilian 253-253  ?-253  
Mereades 253-260  ?-260 uzurpator
Uraniusz Antonin 249-254  ?-254 uzurpator w Syrii
Walerian I 253-260 193-260  
Galien 253-268 218-268 syn Waleriana I
Walerian II 253-255  ?-255 syn Galiena
Celsus 253-268  ?-268 uzurpator
Salonin 259-260  ?-260 syn Galiena
Makrian 260-261  ?-261 uzurpator na Wschodzie, syn Makriana
Kwietus 260-261  ?-261 uzurpator na Wschodzie, brat Makriana
Ingenuus 260-260  ?-260 uzurpator w Panonii
Regalian 260-260  ?-260 uzurpator w Panonii
Musjusz Emilian 261-262  ?-262 uzurpator w Egipcie

Cesarstwo galijskie (formalnie uzurpatorzy) [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Postumus 260-268  ?-268  
Aureolus 268-269  ?-269 uzurpator w Recji
Lelian 268-268  ?-268  
Mariusz 268-268  ?-268  
Domicjan 268-268  ?-268  
Wiktoryn 268-270  ?-270  
Tetrykus I 270-273  ?-273  
Tetrykus II 270-273  ?-273  

Cesarze iliryjscy [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Klaudiusz II Gocki 268-270 214-270  
Kwintyllus 270-270  ?-270 brat Klaudiusza II Gockiego
Aurelian 270-275 214-275  
Septymiusz 270-270  ?-270 uzurpator w Dalmacji
Urbanus 270-271  ?-271 uzurpator
Wabalat 271-272  ?-po 274 Król Palmiry, uzurpator
Antioch 272-272  ?-po 272 uzurpator w Palmirze
Tacyt 275-276  ?-276  
Florian 276-276  ?-276 brat Tacyta
Probus 276-282 232-282  
Bonosus 280-280  ?-280 uzurpator w Kolonii
Saturnin 280-280  ?-280 uzurpator w Syrii
Prokulus 280-281   uzurpator w Lugdunum
Karus 282-283  ?-283  
Numerian 283-284  ?-284 syn Karusa
Karynus 283-285  ?-285 syn Karusa
Julian z Panonii 284-285  ?-285 uzurpator w kraju Wenetów, Istrii i Panonii

Tetrarchia - Dynastia konstantyjska [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Dioklecjan 284-305 245-313 lub 316  
Maksymian 285-310 250-310  
Amandus 285-286  ?-286 uzurpator (?)
Karauzjusz 287-293  ?-293 uzurpator w Brytanii
Allektus 293-296  ?-296 uzurpator w Brytanii
Domicjusz Domicjan 296-297  ?-297 uzurpator w Egipcie
Konstancjusz I Chlorus 305-306 ok. 250-306  
Galeriusz 305-311 250-311  
Flawiusz Sewer 306-307  ?-307  
Maksencjusz 307-312 280-312  
Romulus   309- syn Maksencjusza
Lucjusz Domicjusz Aleksander 308-309/311  ?-309/311 uzurpator w Afryce
Konstantyn I Wielki 307-337 271/273-337 jako pierwszy cesarz przyjął chrzest
Licyniusz 308-324 250-324  
Maksymin Daja 309-313 ok. 270-313  
Waleriusz Walens 316-317  ?-317  
Licyniusz II 317-324  ?-324  
Martynian 324-324  ?-324  
Kryspus 317-326  ?-326 cezar
Dalmacjusz 335-337  ?-337 cezar
Hannibalian 335-337  ?-337 cezar
Konstantyn II 337-340 317-340  
Konstans I 337-350 320-350  
Konstancjusz II 337-361 331-361  
Magnencjusz 350-353 303-353  
Decencjusz 351-353  ?-353 brat Magnencjusza, uzurpator
Wetranion 350-350  ?-350 uzurpator na Bałkanach
Nepocjan 350-350  ?-350 uzurpator w Rzymie
Konstancjusz Gallus 351-354 325-354 cezar
Julian Apostata 361-363 332-363  
Jowian 363-364 330-364  

Dynastia walentyniańska [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Walentynian I 364-375 321-375  
Walens 364-378 328-378  
Prokopiusz 365-366 -366 uzurpator w Konstantynopolu, Tracji i Bitynii
Gracjan 367-383 359-383 syn Walentyniana I
Walentynian II 375-392 371-392 syn Walentyniana I

Dynastia teodozyjska [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Teodozjusz I Wielki 379-395 347-395  
Magnus Maksymus 383-388  ?-388 uzurpator w Brytanii i Galii
Flawiusz Wiktor 387-388  ?-388 uzurpator w Brytanii i Galii
Eugeniusz 392-394  ?-394 uzurpator na Zachodzie

Cesarstwo Zachodniorzymskie [edytuj]

Władca Czas panowania Data urodzin i śmierci Komentarze
Honoriusz 395-423 383-423 syn Teodozjusza I
Marek 406-407   uzurpator w Brytanii
Konstantyn III 407-411  ?-411 uzurpator w Brytanii, Galii i Hiszpanii
Konstans II 408-411  ?-411 uzurpator w Brytanii, Galii i Hiszpanii, cezar (?)
Maksymus 409-411  ?-411 uzurpator w Hiszpanii
Pryskus Attalus 409-415  ?-415 uzurpator
Jowin 411-413  ?-413 uzurpator w Galii
Sebastianus 412-413  ?-413 uzurpator w Galii
Konstancjusz III 421-421  ?-421  
Jan 423-425  ?-425  
Walentynian III 425-455 419-455 syn Konstancjusza III i Galli Placydii
Petroniusz Maksymus 455-455 396-455  
Awitus 455-456 ok. 395-456  
Majorian 457-461 po 420-461  
Libiusz Sewer 461-465  ?-465  
Antemiusz 467-472 ok. 420-472  
Olibriusz 472-472  ?-472  
Gliceriusz 473-474  ?-po 480  
Juliusz Nepos 474-475  ?-480  
Romulus Augustulus 475-476 ok. 470 - po 507  
Frankowie 507-814    







Dodaj komentarz do tej strony:
Pana/Pani imię:
Pana/Pani adres email:
Pana/Pani strona:
Pana/Pani wiadomość:
Dzieje Starożytności
 
Reklama
 
Ankiety o Starożytności
 
Czyli Konkursy
beznagrodowe
Teksty o starożytności
 
Czyli : Rzym Grecja
Mezopotamia
Egipt i innne
Księga gości
 
Czyli nie zapisani na
moim forum .
Ten kto jest tu pierwszy raz niech
wie że to służy do pytań
Lista kontaktów
 
Zapisujecie się na
listę kontaktów to najprostsza rzecz
na mojej stronie :>)
 
Dzisiaj stronę odwiedziło już 12394 odwiedzającytutaj!
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=
Starożytność to nauka o przeszłości