Dzieje Starożytności
   
 
  Egipt
                                          Bogowie i Boginie

Amon
Mąż Mut. Ojciec Chonsu. Tebańskie bóstwo wiatru i władca powietrza. Przedstawiany z głową barana lub w czapce z dwoma piórami. Czciciele budowali mu ogromne, kamienne świątynie

Anubis
Bóg zmarłych, prowadził ich dusze na sąd. Czuwający nad mumifikacją, opiekun grobów. Wyobrażany z głową szakala lub jako szakal. Głównym ośrodkiem kultu mieścił się w Kynopolis.

Apis
Bóg-byk, łączony z Ptahem i Ozyrysem. Czczono go w Memfis. W Sakkara znajduje się cmentarzysko memfickich Apisów, tzw. Serapeum.

Aton
Widzialny przejaw boga Re. Tarcza słoneczna. Przedstawiany jako dysk słoneczny z promieniami zakończonymi dłońmi. Ośrodek jego kultu znajdował się w Achetatonie (dzisiaj: Tell el-Amarnie)

Atum
Jeden z najstarszych bogów. Bóg zachodzącego słońca, często czczony jako Re-Atum. Stwórca bogów, świata i ludzi. Poświęcone mu były: lew, ihneuom, wąż. Czczony w Heliopolis.

Bastet
Bogini muzyki i zabawy. Utożsamiana później z wieloma innymi boginiami. Przedstawiana z głową kotki lub jako kotka.

Bes
Bóg urodzin, małżeństwa, tańców i wesołości. Był brzydki, miał pokręcone kończyny, garbate plecy i zwisający język.

Chepre
Prabóg. Stwórca bóstw.

Chnum
Bóg-stórca. Opiekun wylewów Nilu. Przedstawiany w postaci barana lub mężczyzny z jego głową, kształtującego na kole garnarskim istotę ludzką.

Chonsu
Bóg księżyca. Syn Amona i Mut, z którymi tworzył triadę. Wyobrażany z głową zwieńczoną tarczą księżyca lub jako dziecko z warkoczem.

Hapi
Jeden z czterech synów Horusa. Geniusz Nilu i praoceanu.

Hathor
Bogini miłości, nieba, później bóstwo muzyki i tańca. W Tebach była uważana za boginię zmarłych. Patronka obcych ziem. Wyobrażana w postaci krowy lub tylko z rogami i dyskiem słonecznym między nimi. Jej atrybutem był sistrum. Utożsamiania często z Izydor

Horus
Syn Izydy i Ozyrysa. Opiekun monarchii egipskiej, panujący utożsamiał się z nim i przyjmował jego imię. bóg nieba, w zależności od kolejnej hybostazy syn Re lub Ozyrysa. Czczony pod postacią sokoła lub z głową sokoła zwieńczoną tarczą słoneczną oraz jako dziecko z palcem w ustach.

Izyda
Żona i siostra Ozyrysa. Początkowo czczona jako wzorowa żona i matka (jej synem był m.in. Horus), później jako władczyni nieba i ziemi. Opiekunka władzy królewskiej, magii i czarów, później utożsamiana z Hathor lub Bastet. Przedstawiana z rogami krowy i tarcza słoneczną między nimi, z berłem w dłoni lub znakiem anch, symbolem życia, często z Horusem na kolanach.

Maat
Córka Re. Bogini prawdy i sprawiedliwości. Uosobienie ładu we wszechświecie, ustalonego po stworzeniu świata. Przedstawiana w postaci siedzącej, z piórem strusim na głowie.

Min
Bóstwo płodności i urodzaju. Procesje ku jego czci rozpoczynały okres żniw. Pan wschodnich pustyń, stąd uważany za opiekuna karawan przemierzających drogę z Koptos nad Morze Czerwone.

Nechebet
Bogini-sęp. Opiekunka Górnego Egiptu i jego władcy.

Neftyda
Opiekuńcza bogini zmarłych

Neit
Lokalna bogini wojny, władczyni morza.

Nut
Córka Szu (powietrza) i Tefnut (wilgoć). Siostra i małżonka Geba. Matka Słońca, które co wieczór połykała i co rano wydawała na świat. Matka Seta, Ozyrysa i Izydy. Wyobrażana w postaci kobiety wygiętej w łuk i dotykającej rękami ziemi.

Ozyrys
Syn Geba (ziemi) i Nut (nieba). Brat i wróg Seta. Brat i mąż Izydy, ojciec Hornusa. Umierający (zabijany przez swojego brata - Seta) i zmartwychwstający bóg, decydujący o życiu i wegetacji, najwyższy sędzia zmarłych. Ukazywany w postaci mumii, z berłem i biczem w rękach. Główne ośrodki kultu to Abydos i wyspa File.

Ptah
Mąż Sachmet. Bóg miasta Memfis i stwórca świata. Patron rzemiosła, sztuki i artystów. Wyobrażany jako człowiek z ogoloną głową i berłem w dłoni. Świętym zwierzęciem przypisywanym Ptahowi był Apis.

Re
Albo: Ra. Ubóstwione Słońce. Stwórca świata i pan ładu we wszechświecie. Władca bogów, ludzi i państwa zmarłych. Utożsamiano z nim wielu bogów egipskich wyniesionych ze względów politycznych do bóstw naczelnych. Symbolem Re był obelisk.

Sachmet
Małżonka Ptaha. Egipska bogini-lwica. Bóstwo chorób i wojny. Jej kapłani tworzyli jedno z najstarszych zrzeszeń lekarzy i weterynarzy.

Set
Albo: Seth. Syn Geba (ziemi) i Nut (nieba). Brat i wróg, także zabójca Ozyrysa. Prowadził wojnę o tron Egiptu z jego synem, Horusem. Bóg burzy i pustyni. Przyniósł zło. Przedstawiany jako niezidentyfikowane zwierzę.

Sobek
Bóg krokodyl. Opiekun terenów obfitujących w wodę.

Szu
Bóg swietlistej atmosfery, wypełniającej przestrzeń między niebem, z ziemią.

Tefnut
Bogini wilgoci, jako kosmicznego elementu koniecznego do powstania życia

Tot
Albo: Thot. Bóg księżyca i władca czasu. Bóstwo mądrości i nauki. Wynalazca pisma i opiekun pisarzy. Uważany za posłańca bogów. Przedstawiano jako ibis lub w postaci ludzkiej z głową ibisa albo pawiana. Główny ośrodek kultu to Hermopolis Magna.

      

                                       
Faraonowie


I dynastia (ok. 3100-2890 p.n.e.)

• Narmer (Menes)
• Aha
• Dżer
• Dżet (Uadżi)
• Den
• Andżib
• Semerchet
• Ka
 
II dynastia (ok. 2890-2686 p.n.e.)

• Hetepsechemui
• Reneb
• Nineczer
• Weneg
• Sened
• Nubnefer
• Peribsen
• Chasechem
• Chesechemui
Stare Państwo

III dynastia (ok. 2686-2613 p.n.e.)

• Sanacht
• Dżoser
• Sechemchet
• Chaba
• Huni
 
IV dynastia (ok. 2613-2494 p.n.e.)

• Snofru
• Cheops (Chufu)
• Redżedef
• Chefren (Chafre)
• Nebka II
• Mykerinos (Menkaure)
• Szepseskaf
...........................................................................
V dynastia (ok. 2494-2345 p.n.e.)

• Userkaf
• Sahure
• Neferirkare Kakai
• Szepseskare Isi
• Neferefre
• Niuserre
• Menkauhor Akauhor
• Dżedkare Isesi
• Unis
  VI dynastia (ok. 2345-2181 p.n.e.)

• Teti
• Userkare
• Merire Pepi I
• Merenre I
• Neferkare Pepi II
• Merenre II
• Nitoktris (królowa)
Pierwszy Okres Przejściowy

VII dynastia - różni królowie
("70 królów w 70 dni")
 
VIII dynastia - słaba dynastia z Memphis

• Menkare
• Neferkare
• Neferkare Nebi
• Dżedkare Szemai
• Neferkare Kendu
• Merenhor
• Nikare
• Neferkare Tereru
• Neferkahor
• Neferirkare
IX i X dynastia - Herakleopolitańskie dynastie zapoczątkowane przez Cheti I
Średnie Państwo

XI dynastia (ok. 2133-1991 p.n.e.)
(Wg niektórych źródeł część tej
dynastii należy do Pierwszego
Okresu Przejściowego)

• Mentuhotep I
• Intef I
• Intef II
• Intef III
• Mentuhotep II
• Mentuhotep III
• Mentuhotep IV
 
XII dynastia (ok. 1991-1786 p.n.e.)

• Amenemhat I
• Senuseret (Sezostris) I
• Amenemhat II
• Senuseret (Sezostris) II
• Senuseret (Sezostris) III
• Amenemhat III
• Amenemhat IV
• Sebeknefru (królowa)
...........................................................................
XIII dynastia (ok. 1786-1633 p.n.e.)
(dynastia liczyła
co najmniej 65 królów)

• Intef IV
• Sebekhotep I
• Hor
• Sebekhotep II
• Kendżer
• Smenekkare Mermesza
• Sebekhotep III
• Chasechemre Neferhotep
• Kaneferre Sobekhotep IV
• Meretepre Sebekhotep VI
• Mersekemre Neferhotep II
• Merkaure Sebekhotep VII
  XIV dynastia - różni królowie
(trwała ok. 57 lat)
Drugi Okres Przejściowy

XV dynastia - hyksoska (ok. 1650-1550 p.n.e.)

• Maibre Szeszi
• Meruserre Jakubher
• Seuserenre Chajan
• Auserre Apopi I
• Akenenre Apopi II
 
XVI dynastia - (ok. 1665-1565 p.n.e.)
(różni królowie równolegle z dyn. XV i XVII)

• Anater
• Jakobam
...........................................................................
XVII dynastia (ok. 1650-1567 p.n.e.)

• Sobekemsaf
• Nubcheperre Intef V
• Sankenre Mentuhotep VI
• Sekenenre Tao I (Wielki)
• Sekenenre Tao II (Dzielny)
• Uadżcheperre Kamose
   

Nowe Państwo

XVIII dynastia (ok. 1567-1320 p.n.e.)

• Jahmose (Ahmose)
• Amenhotep (Amenofis) I
• Totmes I
• Totmes II
• Hatszepsut (królowa)
• Totmes III
• Amenhotep (Amenofis) II
• Totmes IV
• Amenhotep (Amenofis) III
• Amenhotep IV (Echnaton)
• Smenchkare (Neferneferuaten)
• Tutanchamon
• Ai
• Horemheb
 
XIX dynastia (ok. 1320-1200 p.n.e.)

• Ramzes I
• Seti I
• Ramzes II
• Merenptah
• Menmire Amenmes
• Seti II
• Saptah
• Tausret (królowa)
...........................................................................
XX dynastia (ok. 1200-1085 p.n.e.)

• Setnacht Userkaure
• Ramzes III
• Ramzes IV
• Ramzes V
• Ramzes VI
• Ramzes VII
• Ramzes VIII
• Ramzes IX
• Ramzes X
• Ramzes XI
   

Trzeci Okres Przejściowy

XXI dynastia (ok. 1085-935 p.n.e.)

w Tanis:

• Smendes
• Neferkare Amenemnisu
• Psusennes I
• Amenemope
• Akeperre Osochor
• Siamun
• Psusennes II
   

w Tebach:

• Herhor
• Pinodżem I
• Masaharta
• Mencheperre
• Smendes I
• Pinodżem II
• Psusennes - później jako
  Psusennes II w Tanis
...........................................................................
XXII dynastia (ok. 935-730 p.n.e.)

• Szeszonk I
• Osorkon I
• Szeszonk II
• Takelot I
• Osorkon II
• Takelot II
• Szeszonk III
• Pami
• Szeszonk IV
• Akeperre Osorkon IV
  XXIII dynastia (ok. 817-730 p.n.e.)

• Petubastis
...........................................................................
XXIV dynastia (ok. 730-709 p.n.e.)

• Tefnacht
• Bakenrenef (Bokchoris)
  XXV dynastia (ok. 750-656 p.n.e.)

• Pianchi
• Szabaka
• Szebitku
• Taharka
• Tanutamon
Okres Późny

XXVI dynastia - saicka (ok. 664-525 p.n.e.)

• Psametyk I
• Necho II
• Psametyk II
• Apries
• Amasis
• Psametyk III
 
XXVII dynastia - perska (ok. 525-404 p.n.e.)

• Kambyzes
• Dariusz I
• Kserkses
• Artakserkses
• Dariusz II
...........................................................................
XXVIII i XXIX dynastia (ok. 404-378 p.n.e.)

• Amyrtajos
• Neferites
• Achoris
  XXX dynastia (ok. 380-343 p.n.e.)

• Nektanebo I
• Teos
• Nektanebo II
Okres Ptolemejski

Królowie macedońscy (ok. 332-302 p.n.e.)

• Aleksander Wielki
• Filip Arridajos
• Aleksander IV
 
Ptolemeusze (ok. 304-30 p.n.e.)

• Ptolemeusz I Soter
• Ptolemeusz II Filadelfos
• Ptolemeusz III Euergetes
• Ptolemeusz IV Filopator
• Ptolemeusz V Epifanes
• Ptolemeusz VI Filometor
• Ptolemeusz VII Neos
• Filopator
• Ptolemeusz VIII
• Euergetes II
• Ptolemeusz IX Soter II
• Ptolemeusz X Aleksander
• Ptolemeusz IX (ponownie)
• Ptolemeusz XI Aleksander II
• Ptolemeusz XII Neos
• Dionizos
• Kleopatra VII Filopator
 

                                      
Jak powstał Egipt


Starożytny Egipt - egip. Kemet - Czarna Ziemia.

I6 G17 X1
O49

Kemet - nazwa napisana hieroglifami.

Cywilizacja egipska lub też cywilizacja starożytnego Egiptu to wysoko rozwinięta kultura w dolinie Nilu z całym wachlarzem osiągnięć technicznych, naukowych, politycznych i kulturowych, która trwała ponad 3500 lat. Państwo to rozwinęło się dzięki corocznym, regularnym (a co za tym idzie dającym się przewidzieć) wylewom Nilu, który przynosił żyzne muły zapewniające przy odpowiednim nakładzie sił i środków oraz odpowiedniej organizacji, dwukrotne, wysokie plony w ciągu roku. Dzięki tak sprzyjającym warunkom rolnictwo, które stanowiło podstawowe zajęcie ludności, zapewniało nadwyżki żywności, co pozwalało na jej magazynowanie na okresy nieurodzaju oraz na eksport. Równocześnie, od początku IV tysiąclecia p.n.e., posługiwano się w Egipcie żaglowymi łodziami do transportu materiałów po Nilu i opanowano obróbkę miedzi. Pod koniec tego tysiąclecia zaczęto stosować pismo hieroglificzne, które zostało ponownie odczytane w 1822 r. przez Jeana Françoisa Champolliona, dzięki czemu historia starożytnego Egiptu jest dość dobrze znana.


Początki cywilizacji egipskiej sięgają piątego tysiąclecia p.n.e., kiedy to nad brzegami Nilu osiedlili się na stałe przybysze z równin. Już pierwsi egipscy rolnicy zauważyli dobroczynność stałych, corocznych wylewów rzeki, dzięki którym możliwe było w miarę dokładne planowanie zasiewów i zbiorów. Owa stabilizacja oraz położenie geograficzne odegrały ważną rolę w kształtowaniu się starożytnego państwa. Lokalne społeczności łączyły się w coraz większe wspólnoty doprowadzając w rezultacie do wyodrębnienia się dwóch egipskich krain: Egiptu Górnego, czyli Doliny oraz Egiptu Dolnego, czyli Delty. Istniejące wówczas starożytne kultury zachodniej Azji przewyższały Egipt pod względem cywilizacyjnym - wcześniej rozwinęło się tam rolnictwo i hodowla zwierząt, wcześniej zaczęto budować miasta. Jednak Egipt jako pierwszy stworzył państwo narodowe pomijając przy tym etap miast-państw jakże powszechny w całym starożytnym świecie.

Historia starożytnego Egiptu została podzielona przez badaczy na okresy.

Okres Predynastyczny (ok. 4000-3100 p.n.e.) związany jest z rozwojem na terenach Egiptu tzw. kultury Nagada I i II. Nazwa pochodzi od miejscowości Nagada, gdzie prowadzono wykopaliska archeologiczne. Znaleziono tam m.in. naczynia kamienne oraz ceramiczne.

Okres Archaiczny (ok. 3100-2686 p.n.e.) to czasy panowania I i II dynastii. Rezydencją królewską było początkowo This. Pierwszy król I dynastii - Narmer (Menes) dokonał zjednoczenia Dolnego i Górnego Egiptu. Przypuszczalnie jeszcze za czasów panowania jego lub jego następcy Aha stolicą kraju stało się Memfis - jeden z największych i najważniejszych ośrodków starożytnego Egiptu. Pochodząca z tego czasu Paleta Narmera przedstawiająca sceny bitewne jest pierwszym przejawem stosowania tzw. egipskiego kanonu w sztuce. Kanon dotyczył m.in. określonego sposobu przedstawiania postaci na rytach i malowidłach: głowa (z wyjątkiem oka) i kończyny pokazywane były z profilu, natomiast tułów - en face. Wizerunki królów i bogów były idealizowane, postacie z niższych warstw społecznych przedstawiano bardziej realistycznie.

Stare Państwo (ok. 2686-2181 p.n.e.) - okres panowania od III do VI dynastii, zwany często epoką budowniczych piramid. To właśnie w tym czasie powstały owe zadziwiające budowle będące symbolem starożytnego Egiptu, stanowiące dotąd nierozwiązaną zagadkę budowlano-konstrukcyjną. W okresie Starego Państwa wykształciły się ostatecznie wszystkie egipskie zwyczaje, obrzędy oraz system religijny. Powstało również pismo (hieroglify), sztuka przeżywała rozkwit, ostatecznie uformował się kanon. Faraon urósł w oczach społeczeństwa do rangi boga. Szczyt potęgi i blasku faraona przypadł na czasy IV dynastii. U schyłku okresu Starego Państwa wzrost znaczenia arystokracji spowodował zamieszki społeczne i upadek władzy królewskiej.

Pierwszy Okres Przejściowy (ok. 2181-2133 p.n.e.) był czasem wielkich zmian społecznych, burzenia starych struktur, chaosu. Wówczas po raz pierwszy splądrowano piramidy.

Średnie Państwo (ok. 2133-1786 p.n.e.) to czas, w którym XI i XII dynastii udało się ponownie zjednoczyć Egipt i odbudować stary porządek. Stolicą państwa stały się Teby. Czasy XII dynastii to największy rozkwit handlu i rzemiosła, zwłaszcza jubilerstwa (o czym świadczą liczne znaleziska z tej epoki) oraz nauki, techniki i budownictwa (budowa twierdz obronnych). Nastąpił powrót do kanonu w sztuce, jednak wizerunki królów zdradzały więcej realizmu. Okres Średniego Państwa zakończył się zamieszkami i walkami lokalnymi.

Drugi Okres Przejściowy (ok. 1786-1567 p.n.e.) w tych latach osłabiony wewnętrznymi walkami kraj został podbity przez plemiona Hyksosów, które opanowały Egipt i przejęły władzę.

Nowe Państwo (ok. 1567-1085 p.n.e.) - XIII - XX dynastia. Nastąpiło wówczas ponowne zjednoczenie Egiptu. Najwięszy rozkwit to czasy XVIII dynastii, kiedy to stolicą kraju znów stały się Teby. Do największych dzieł architektonicznych tego okresu należą m.in. świątynia Hatszepsut w Deir el-Bahari, zespoły świątynne w Karnaku i Luksorze, świątynia skalna w Abu Simbel wybudowana przez Ramzesa II. Faraonowie zaczęli wykuwać grobowce skalne ozdabiane licznymi malowidłami ściennymi i reliefami - powstała Dolina Królów. Za czasów panowania Amenhotepa IV, zwanego Echnatonem nastąpiła rewolucja społeczno-religijna kraju, a stolicę przeniesiono do Amarny. Jednak już po jego śmierci przywrócono stary porządek, a imię zbuntowanego faraona starano się wymazać z kart historii.

Trzeci Okres Przejściowy (ok. 1085-656 p.n.e.) - okres rozpadu Egiptu na mniejsze państewka, rządów kapłanów i obcych dynastii. Czas XXI dynastii (libijskiej) to podział rządów między królów w Dolnym Egipcie (ze stolicą w Tanisie), a kapłanów w Górnym Egiptem, którzy rządzili niezależnie mając swoją stolicę w Tebach.

Okres Późny (ok. 656-332 p.n.e.) zapoczątkowany przez XXVI dynastię okres ponownego scalenia Egiptu i stabilizacji. Czas rozkwitu kulturalnego i ekonomicznego państwa. Ostatni władca XXVI dynastii poniósł klęskę w bitwie z armią perską, w wyniku czego władzę w Egipcie przejęli Persowie (dynastia perska). Kolejne trzy dynastie były przypuszczalnie rodzimego pochodzenia.

Okres Ptolemejski (ok. 332-30 p.n.e.) zapoczątkował podbój Aleksandra Wielkiego i przejęcie przez niego władzy. Greccy następcy wielkiego wodza - Ptolomeusze doprowadzili do hellenizacji kraju. Stolicą stała się Aleksandria, a językiem urzędowym grecki. Ostatnią władczynią rozpadającego się bezpowrotnie Egiptu była Kleopatra.

Okres Rzymski (ok. 30 p.n.e. - 395 n.e.) - w tym czasie Egipt stał się prowincją rzymską, nastąpił rozwój chrześcijaństwa, dawne świątynie zaczęto przerabiać na kościoły.

Okres Koptyjsko-Bizantyjski (ok. 395-641 n.e.) - obszar Egiptu stał się częścią Bizancjum. Rozwój kościoła koptyjskiego zaowocował budową klasztorów. Krwawe rządy Konstantynopola budziły niechęć społeczeństwa, które tym łatwiej poddało się najazdowi Arabów.


                                           
Mapa Egiptu


mapa Egiptu

Turystyka w Egipcie

Egipt jest jednym z najczęściej wybieranych wakacyjnym miejscem dla Polaków. Biura podróży posiadają atrakcyjne oferty wycieczek do Egiptu, zawierających m.in. nurkowanie. Wczasy i wycieczki do Egiptu można zarezerwować w popularnych ofertach last minute. Największymi kurortami turystycznymi są Szarm el-Szejk i Hurghada. Inne atrakcyjne turystycznie miejscowości to m.in. Kair, Luksor, Aleksandria, Asuan, Dahab, El Gouna, Kom Ombo, Abu Simbel.
                                         


                                            Egipt. Historia

Egipt. Historia. Wzdłuż Nilu, w dolnym biegu (Górny Egipt) i u ujścia rzeki (Dolny Egipt), ukształtowała się w IV tysiącleciu p.n.e. jedna z najważniejszych cywilizacji starożytnego świata. Przez ponad 3000 lat Egiptem rządziło do podboju rzymskiego w I w. p.n.e. 30 dynastii. Dzieje kraju faraonów zostały podzielone przez historyków na: Okres Przeddynastyczny (IV tysiąclecie p.n.e.) — połączenie drobnych księstw w 2 państwa: Górny Egipt i Dolny Egipt, zjednoczone przez Menesa; Stare Państwo (XXVIII–XXII w. p.n.e.) — król o władzy absolutnej, ugruntowanie potęgi państwa, rozwój nauki, sztuki i literatury (hieroglify); Średnie Państwo (XXI–XVIII w. p.n.e.) — rozwój rzemiosła (metalurgia) i handlu; osłabienie państwa i podbój Egiptu przez Hyksosów (ok. 1650 p.n.e.); Nowe Państwo (XVI–X w. p.n.e.) — ponowne zjednoczenie Egiptu i szczytowy okres potęgi, zwłaszcza za Ramzesydów, wprowadzenie armii stałej; od XII w. upadek; liczne wojny osłabiające kraj; Epoka Późna (X w.–332 p.n.e.) — rządy dynastii obcych (m.in. asyryjskiej i perskiej), upadek polityczny, podbój przez Aleksandra III Wielkiego; Okres Ptolemejski (332–30 r. p.n.e.) — hellenistyczny, kiedy to stołeczna Aleksandria stała się głównym ośrodkiem nauki i literatury. W 30 r. p.n.e. August pokonał ostatnią z władczyń egipskich, Kleopatrę VII i wcielił jej państwo jako prowincję cesarską do imperium rzymskiego. Po 395 schrystianizowany Egipt znalazł się w granicach cesarstwa wschodniorzymskiego, następnie Bizancjum.W 639–41 podbity przez Arabów, został prowincją kalifatu zarządzaną przez emira. Chrześcijańska ludność Egiptu (Koptowie), niechętna panowaniu Bizancjum, nie stawiała oporu najeźdźcom i w ciągu następnych wieków uległa w większości arabizacji i islamizacji. Pozostając formalnie pod zwierzchnictwem kalifów umajjadzkich, następnie abbasydzkich, Egipt faktycznie był niezależny pod rządami namiestników kalifa — Tulunidów (868–905) i Ichszydydów (935–69). W 969 został podbity przez szyicką dynastię Fatymidów, która stworzyła odrębny kalifat. Pod jej do 1171 Egipt przeżywał okres wspaniałego rozwoju gospodarczego i kulturalnego. (nowa stolica w Kairze). Za rządów sunnickich Ajjubidów (1171–1250) Egipt utrzymał gospodarczą i kulturalną pozycję w świecie muzułmańskim W 1250 rządy przejęły 2 dynastie Mameluków. W 1517 Egipt został podbity przez Turków, stając się prowincją imperium osmańskiego. Pozostał jednak pod zarządem mameluckiej oligarchii zobowiązanej jedynie do płacenia daniny sułtanowi. Rozpoczął się okres gospodarczego i kulturalnego upadku Egiptu. Od połowy XVIII w. Egipt stał się obiektem zainteresowania i rywalizacji Francji i Wielkiej Brytanii. W 1798 nastąpiła inwazja wojsk Napoleona I na Egipt i ich kapitulacja wobec połączonych sił brytyjsko-tureckich (1801). Władcą Egiptu (uznanym przez sułtana za namiestnika) został Muhammad Ali, który kazał zgładzić mameluckich możnowładców. Przeprowadził liczne reformy na wzór europejski. Armia egipska (po zdobyciu Sudanu, Syrii, Płw. Arabskiego) zagroziła władzy sułtana. W 1839–41 toczyła się wojna egipsko-turecka. Po interwencji mocarstw europejskich po stronie Turcji, Muhammad Ali musiał ograniczyć swoje państwo do Egiptu i Sudanu. W 1841 otrzymał jednak od sułtana dziedziczny tytuł wicekróla. W tym czasie rywalizacja brytyjsko-francuska przeniosła się na pole gospodarcze. Wielka Brytania otrzymała koncesję na budowę linii kolejowej Kair–Suez, Francja — Kanału Sueskiego, którego budowę zakończono 1869 za Isma’ila Paszy (od 1867 noszącego dziedziczny tytuł chedywa). W 1876 ustanowiono międzynarodową kontrolę nad finansami Egiptu, który nie był w stanie spłacić pożyczek zaciągniętych na budowę Kanału i rozwój gospodarczy (1875 chedyw odsprzedał Wielkiej Brytanii należący do niego kontrolny pakiet akcji Kanału). W 1881 wybuchło narodowe powstanie Urabiego Paszy przeciwko europejskim rządom, 1882 stłumione przez wojska brytyjskim (Francja wycofała się), które rozpoczęły okupację Egiptu. W 1899 zawarto traktat o ustanowieniu Sudanu brytyjsko-egipskim kondominium. Od 1914 Egipt stał się oficjalnym protektoratem brytyjskim. Od początku XX w. formował się ruch nacjonalistyczny i powstawały egipskie partie polityczne, z których największe wpływy zdobyła partia Wafd, założona przez S. Zaghlula Paszę. W 1918 zażądał on przyznania Egiptowi pełnej niepodległości. W 1922 Wielka Brytania jednostronnie proklamowała zniesienie protektoratu i przyznanie Egiptowi formalnej niepodległości. Sułtan Fu’ad I przyjął tytuł króla, Brytyjczycy zastrzegli sobie jednak m.in. prawo do kontrolowania Kanału Sueskiego, polityki wewnętrznej i zagranicznej oraz obrony Egiptu (co wiązało się z pozostaniem wojsk brytyjskich). Od 1923, mimo uchwalenia konstytucji (Egipt dziedziczną monarchią konstytucyjną z parlamentem), nastał okres walki politycznej między rządem brytyjskim, królem Fu'adem I i partią Wafd, żądającą bezwarunkowej niepodległości. W 1926 Egipt został członkiem Ligi Narodów; 1936 podpisano traktat kończący formalnie brytyjską okupację wojskową, lecz zezwalający na utrzymanie baz i kontyngentu żołnierzy w strefie Kanału.W czasie II wojny światowej Egipt, pod naciskiem Wielkiej Brytanii, stał się bazą wojsk alianckich (chociaż dopiero 1945 przystąpił do wojny). Został członkiem-założycielem ONZ i Ligi Państw Arabskich (LPA, z siedzibą w Kairze). W 1948–49 wziął udział w I wojnie arabsko-izraelskiej, po której zajął Okręg Gazy. Następne lata nastąpiły wzrost niepokojów wewnętrznych. W 1952 wojsk. zamach stanu dokonany przez Wolnych Oficerów; zdetronizowano Faruka I, premierem wojsk. rządu, a następnie (po zniesieniu monarchii i proklamowaniu republiki 1953) pierwszym prezydentem został gen. M. Nadżib (Nagib); 1954 władzę przejął pułkownik G.A. Naser, który został premierem i 1956 (nowa konstytucja) także prezydentem. Ogłoszona 1956 nacjonalizacja Kanału spowodowała nieudana akcję militarną brytyjsko-francusko-izraelską, powstrzymana na skutek nacisków USA i ZSRR. W 1958 zawarto krótkotrwałą unię z Syrią (Zjednoczona Republika Arabska, ZRA). Już 1961 Syria wystąpiła z ZRA (Egipt zatrzymał tę nazwę do 1971). Od pocz. lat 60. wprowadzano program reform pod hasłem budowy państwa dobrobytu oraz „socjalistycznego, demokratycznego i spółdzielczego” społeczeństwa (reforma rolna, nacjonalizacje, budowa Hydrowęzła Asuańskiego) i system jednopartyjny. Naser współtworzył ruch państw niezaangażowanych i dążył do przewodzenia światu arabskiemu. Ścisłym związkom z krajami komunistycznymi (ogromna pomoc finansowa i militarna ZSRR), towarzyszyło zrywanie więzi z krajami Zachodu.W 1967 atak wojsk izraelskich na sąsiednie państwa arabskie (bezpośrednią przyczyną ataku była decyzja prez. Nasera zamknięcia zatoki Akaba dla żeglugi izraelskiej) doprowadził do klęski wojsk Egiptu i utraty Synaju i Okręgu Gazy. Po śmierci Nasera (1970) prezydentem Egiptu został A. As-Sadat, który do 1974 kontynuował politykę Nasera. W X 1973 atak wojsk egipsko-syryjskich. na pozycje Izraela mimo załamania się w 2. fazie wojny, przyniósł wycofanie się Izraela znad Kanału Sueskiego. W 1976 nastąpiło wprowadzenie systemu wielopartyjnego i zwrot w egipskiej polityce zagranicznej — wypowiedzenie układu z ZSRR, ścisła współpraca z USA i arab. państwami naftowej. W 1977–78 Egipt prowadził w Camp David (USA) rokowania pokojowe z Izraelem i 1979 zawarł z nim traktat pokojowy przy dezaprobacie prawie wszystkich państw arabskich (doszło m.in. do zawieszenia jego członkostwa w LPA do 1989). Egipt odzyskał Synaj i 1980 nawiązał stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Po śmierci (w wyniku zamachu) As-Sadata, 1981 prezydentem został M.H. Mubarak, który doprowadził do poprawy stosunków z innymi krajami arabskimi i normalizacji stosunków z ZSRR. Niepokoje spowodowane trudną sytuacją ekonomiczną i wzrastającą aktywnością muzułmańskich fundamentalistów stały się przyczyną przedłużenia stanu wyjątkowego wprowadzonego po zamachu na prez. As-Sadata. W polityce zagranicznej Egipt konsekwentnie zabiegał o doprowadzenie do wielostronnych rozmów pokojowych izraelsko-arabskich i rozwiązania problemu Palestyńczyków. W 1990, po agresji Iraku na Kuwejt, Egipt był zaangażowany w mediacje pokojowe, gdy one zawiodły — oddziały egipskie wzięły udział w wojnie przeciwko Irakowi. W latach 90. nasiliły się tendencje fundamentalistyczne, zamachy na Europejczyków, m.in. w Kairze i Luksorze. W kolejnych wyborach 1993, 1999 i 2005 zwyciężył Mubarak, w parlamencie jednak wzrasta siła partii muzułmańskich.




Komentarze do tej strony:
Komentarz pochodzi od Fake Chloe Handbags Outlet( aiexbrkbvdwgmail.com ), 31.12.2013, o 07:04 (UTC):
Dinosaur Wedding Announcements Create The Excitement For any Creature Of your Consequence



Dodaj komentarz do tej strony:
Pana/Pani imię:
Pana/Pani adres email:
Pana/Pani strona:
Pana/Pani wiadomość:
Dzieje Starożytności
 
Reklama
 
Ankiety o Starożytności
 
Czyli Konkursy
beznagrodowe
Teksty o starożytności
 
Czyli : Rzym Grecja
Mezopotamia
Egipt i innne
Księga gości
 
Czyli nie zapisani na
moim forum .
Ten kto jest tu pierwszy raz niech
wie że to służy do pytań
Lista kontaktów
 
Zapisujecie się na
listę kontaktów to najprostsza rzecz
na mojej stronie :>)
 
Dzisiaj stronę odwiedziło już 13175 odwiedzającytutaj!
=> Chcesz darmową stronę ? Kliknij tutaj! <=
Starożytność to nauka o przeszłości